महापरिनिर्वाण म्हणजे काय? ६ डिसेंबरला ‘शुभेच्छा’ नव्हे, ‘अभिवादन’ का?

महापरिनिर्वाण म्हणजे काय – मेणबत्त्या आणि फुलांच्या मंद प्रकाशातील शयन मुद्रेतील बुद्ध मूर्ती

महापरिनिर्वाण म्हणजे काय, हा प्रश्न दरवर्षी ६ डिसेंबर जवळ आला की अनेकांच्या मनात येतो. याच दिवशी १९५६ मध्ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे महापरिनिर्वाण झाले. तरीही या दिवशी समाजमाध्यमांवर कधी कधी “हार्दिक शुभेच्छा” असे संदेश दिसतात, जे या दिवसाच्या भावनेशी जुळत नाहीत. या लेखात शब्दाचा अर्थ, बुद्धांचे आणि बाबासाहेबांचे महापरिनिर्वाण, आणि ६ डिसेंबरला “अभिवादन” का म्हणावे, हे … Read more

बौद्ध लग्नपत्रिका मजकूर: ७ तयार नमुने

बौद्ध लग्नपत्रिका मजकूर – धम्मचक्राची सोनेरी नक्षी असलेली लग्नपत्रिका, बुद्ध मूर्ती, कमळ आणि मेणबत्ती

बौद्ध लग्नपत्रिका मजकूर लिहिताना पत्रिकेत कुटुंबाचा आनंद, धम्मावरील श्रद्धा आणि बाबासाहेबांचा समतेचा विचार दिसावा, अशी अनेकांची इच्छा असते. पण नेमके शब्द, योग्य संबोधने आणि पाली ओळी ऐन वेळी सुचत नाहीत. म्हणून या लेखात पारंपरिक, साधा, आंबेडकरी विचारांचा, पाली गाथेसह, वधू-वरांचा स्वतःचा, नोंदणी विवाहाचा आणि WhatsApp निमंत्रणाचा असे ७ तयार नमुने दिले आहेत. ते जसेच्या तसे … Read more

बौद्ध विवाह विधी: मंगल परिणयाचा संपूर्ण क्रम, तयारी आणि नोंदणी

बौद्ध विवाह विधी – बुद्ध मूर्तीसमोर हात जोडून उभे असलेले शुभ्र वस्त्रातील नवदांपत्य

बौद्ध विवाह विधी हा बुद्ध, धम्म आणि संघ यांना साक्षी ठेवून समता, मैत्री आणि पंचशीलाच्या पायावर नव्या सहजीवनाची सुरुवात करणारा साधा पण अर्थपूर्ण संस्कार आहे. यात मुहूर्त, हुंडा किंवा खर्चिक कर्मकांडांना जागा नाही. या लेखात आपण मंगल परिणयाचा संपूर्ण क्रम, पाली गाथा व त्यांचा अर्थ, लग्नाची तयारी आणि कायदेशीर नोंदणी यांची माहिती सोप्या मराठीत पाहणार … Read more

‘बुद्ध की कार्ल मार्क्स?’: बाबासाहेबांच्या काठमांडू भाषणाला ७० वर्षे

बुद्ध की कार्ल मार्क्स – ध्यानस्थ बुद्ध मूर्ती, उघडे पुस्तक, चष्मा आणि मागे हिमालयाची शिखरे

बुद्ध की कार्ल मार्क्स, हा प्रश्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी २० नोव्हेंबर १९५६ रोजी काठमांडू येथील जागतिक बौद्ध परिषदेत मांडला. महापरिनिर्वाणाच्या अवघ्या १६ दिवस आधी दिलेल्या या भाषणाला २० नोव्हेंबर २०२६ रोजी ७० वर्षे पूर्ण होत आहेत. दोघांचे ध्येय कुठे जुळते, फरक कुठे आहे आणि बाबासाहेबांनी बुद्धांचा मार्ग का श्रेष्ठ मानला, हे या लेखात सोप्या मराठीत … Read more

बौद्ध संघातील संसदीय पद्धत: बाबासाहेबांच्या २५ नोव्हेंबर १९४९ च्या भाषणातील उल्लेख

बौद्ध संघातील संसदीय पद्धत – प्राचीन सभागृहात अर्धवर्तुळात बसलेले भिक्खू, मतशलाका आणि मागे बुद्ध मूर्ती

बौद्ध संघातील संसदीय पद्धत हा विषय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी २५ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान सभेत केलेल्या शेवटच्या भाषणामुळे विशेष महत्त्वाचा ठरतो. या भाषणात त्यांनी सांगितले की, प्रस्ताव, गणपूर्ती, मतदान असे आधुनिक संसदेचे नियम बुद्धकाळातील भिक्खू संघात आधीच पाळले जात होते. या लेखात बाबासाहेबांचे नेमके शब्द, विनय पिटकातील संबंधित नियम आणि आजच्या लोकशाहीसाठी त्यांचा अर्थ सोप्या … Read more