दीक्षाभूमीबद्दल या ६ गोष्टी ९९% लोकांना माहीत नाहीत! इतिहास आणि वास्तुरचना

दीक्षाभूमी नागपूर

१४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी नागपूरच्या पवित्र भूमीवर बोधिसत्व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या लाखो अनुयायांसह बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली आणि भारताच्या इतिहासाला एक क्रांतिकारी कलाटणी दिली. या ऐतिहासिक घटनेमुळे या पावन भूमीला ‘दीक्षाभूमी’ हे नाव मिळाले. दरवर्षी विजयादशमी आणि १४ ऑक्टोबरला देशभरातून लाखो बौद्ध अनुयायी येथे नतमस्तक होण्यासाठी येतात. परंतु, दीक्षाभूमी ही केवळ एक ऐतिहासिक किंवा … Read more

अंगुलीमाल आणि बुद्ध: क्रूर डाकूचे अर्हत भिक्खूमध्ये रूपांतर करणारी कथा

अंगुलीमाल आणि तथागत बुद्ध भेट - ऐतिहासिक प्रसंग

मानवी मन हे अत्यंत गूढ आहे. एका क्षणात ते द्वेष, क्रोध आणि हिंसेने भरून जाऊन विध्वंस घडवू शकते, तर दुसऱ्याच क्षणी योग्य दिशा आणि आत्मभान मिळाल्यास ते करुणेचा अथांग महासागरही बनू शकते. बौद्ध परंपरेतील सर्वात प्रसिद्ध, थरारक आणि माणसाच्या अंतर्मनाला हादरवून टाकणारी कथा म्हणजे दरोडेखोर अंगुलीमाल आणि तथागत गौतम बुद्ध यांची भेट. ज्या माणसाच्या केवळ … Read more

राग शांत करण्याचे उपाय: तथागत बुद्धांचे विचार आणि मन नियंत्रणाचे मार्ग

राग शांत करण्याचे उपाय: तथागत बुद्धांचे विचार आणि मन नियंत्रणाचे मार्ग

कधी ऑफिसमध्ये कोणी उलट बोलल्यामुळे, कधी रस्त्यावरील ट्रॅफिकमधील वादाने, तर कधी घरगुती क्षुल्लक कारणाने आपले डोके अचानक तापते. हातपाय थरथरू लागतात, श्वासाची गती वाढते आणि संतापाच्या भरात आपण अशी वाक्ये बोलून जातो किंवा असे कृत्य करून बसतो, ज्याचा नंतर आयुष्यभर पश्चाताप होतो. आपण सर्वच जण आयुष्यात कधी ना कधी या भयंकर मानसिक अनुभवातून जात असतो. … Read more

वर्षावास म्हणजे काय? इतिहास, महत्त्व आणि आधुनिक जीवनशैलीतील फायदे

वर्षावास म्हणजे काय? भगवान बुद्धांची पावसाळी साधना

बौद्ध धम्मामध्ये निसर्ग, मानवी मन आणि आचारसंहिता यांचा एक अत्यंत सुंदर व विज्ञानाधिष्ठित संगम पाहायला मिळतो. अडीच हजार वर्षांपूर्वी तथागत भगवान बुद्धांनी सुरू केलेली अशीच एक अत्यंत वैशिष्ट्यपूर्ण आणि प्रगल्भ परंपरा म्हणजे ‘वर्षावास’ (Varshavasa). आज बहुतांश लोकांना वाटते की वर्षावास हा केवळ भिक्षूंसाठी असलेला एखादा धार्मिक किंवा पारंपरिक नियम आहे; परंतु बारकाईने अभ्यास केल्यास लक्षात … Read more

नशीब आधीच ठरलेलं असतं का? काय म्हणाले तथागत बुद्ध? | बुद्धांचा पटिच्चसमुप्पाद

तथागत बुद्धांचा पटिच्चसमुप्पाद वैज्ञानिक कार्यकारणभाव आणि निसर्गाचे पाच नियम दर्शवणारी संकल्पना

आयुष्यात अनपेक्षित आर्थिक संकट कोसळलं, स्पर्धा परीक्षेत अनेक प्रयत्न करूनही अपयश आलं किंवा कुटुंबावर अचानक दुःखाचा डोंगर कोसळला की आपल्या समाजात एक वाक्य अत्यंत सहजतेने तोंडी येतं—“नशिबात जे लिहिलं होतं, तेच घडलं!” किंवा “आपलं नशीबच फुटकं, त्याला कोण काय करणार?” मानवी इतिहासाकडे पाहिलं तर माणसाने स्वतःच्या मर्यादा, अपयश आणि अज्ञानाचे खापर फोडण्यासाठी नेहमीच ‘नशीब’, ‘दैव’, … Read more