बुद्ध धम्म इन मराठी
बौद्ध संघातील संसदीय पद्धत हा विषय डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी २५ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान सभेत केलेल्या शेवटच्या भाषणामुळे विशेष महत्त्वाचा ठरतो. या भाषणात त्यांनी सांगितले की, प्रस्ताव, गणपूर्ती, मतदान असे आधुनिक संसदेचे नियम बुद्धकाळातील भिक्खू संघात आधीच पाळले जात होते. या लेखात बाबासाहेबांचे नेमके शब्द, विनय पिटकातील संबंधित नियम आणि आजच्या लोकशाहीसाठी त्यांचा अर्थ सोप्या … Read more
बुद्ध वंदना, त्रिशरण आणि पंचशील हा प्रत्येक बौद्ध उपासकाच्या दैनंदिन जीवनाचा पाया आहे. घरात सकाळ-संध्याकाळची वंदना असो, विहारातील कार्यक्रम असो, किंवा लग्न, नामकरण, जयंती, धम्मचक्र प्रवर्तन दिनासारखे प्रसंग असोत, सुरुवात नेहमी “नमो तस्स भगवतो…” याच पाठाने होते. अनेकांना हा पाठ तोंडपाठ असतो, पण त्यातील प्रत्येक पाली शब्दाचा अर्थ माहीत नसतो. या लेखात आपण संपूर्ण पाली … Read more
दरवर्षी ७ नोव्हेंबर रोजी महाराष्ट्रातील सर्व शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालयांमध्ये ‘विद्यार्थी दिवस‘ साजरा केला जातो. हा दिवस एका लहान मुलाच्या शाळेतील पहिल्या पावलाची आठवण आहे. तो मुलगा पुढे भारतीय संविधानाचे शिल्पकार झाला. त्याचे नाव भीमराव रामजी आंबेडकर. ७ नोव्हेंबर १९०० रोजी त्यांनी साताऱ्याच्या शाळेत प्रवेश घेतला. यंदा २०२६ मध्ये या घटनेला १२६ वर्षे पूर्ण होत … Read more
वर्षावास संपल्यानंतर अनेक बुद्धविहारांत कठिन चीवरदान समारंभाचे आयोजन होते. या कार्यक्रमात सहभागी होताना एक प्रश्न पडतो—‘कठिन’ म्हणजे नेमके काय? चीवर शिवणे अवघड असते म्हणून या दानाला ‘कठिन’ म्हणतात का? या प्रश्नाचे उत्तर समजण्यासाठी पाली विनयातील मूळ उल्लेख, शब्दकोशातील अर्थ आणि नंतरची स्पष्टीकरणे वेगवेगळी पाहावी लागतात. या लेखात कठिन चीवरदानाचा अर्थ, इतिहास, कालावधी आणि काही प्रचलित … Read more
जगाच्या इतिहासामध्ये अनेक राजकीय, सामाजिक आणि लष्करी क्रांत्या घडल्या. फ्रेंच राज्यक्रांती असो किंवा रशियन क्रांती, या सर्व क्रांत्यांमध्ये रक्ताचे पाट वाहून लाखो निष्पापांचे बळी गेले. परंतु, १४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी भारताच्या पावन भूमीवर, नागपूरच्या ऐतिहासिक दीक्षाभूमीवर अशी एक महाक्रांती घडली, जिच्यामध्ये एकाही शस्त्राचा वापर झाला नाही, रक्ताचा एक थेंबही सांडला नाही; तरीही शतकानुशतके मानसिक, सामाजिक … Read more